Deze site wordt vaak bezocht. Als je denkt een goede aanvulling te hebben of je hebt een vraag, mail het ons. Of bezoek het messageboard en voeg je boodschap toe.
Aangezien we als ouders en opvoeders over het algemeen allemaal de beste bedoelingen hebben met onze kinderen, willen we ze graag in liefde opvoeden.
Ik ben van mening dat dat het volgende betekent: met respect en aandacht het kind begeleiden en zelf het goede voorbeeld geven in alle dingen die je ze wilt leren. Ik heb een boek gevonden dat mij enorm geholpen heeft mijn inzichten om te zetten in daden. Het is vaak zo dat we het wel weten, maar niet weten hoe. John Gray heeft het boek Children are from Heaven geschreven, dit is overigens vertaald in het nuchtere Nederlands als: Mars en Venus krijgen een kind.
Ik heb gemerkt dat zijn ideeën handvatten zijn die werkelijk goed toepasbaar zijn en een enorm verschil kunnen maken.
De vijf positieve boodschappen die wij onszelf en onze kinderen zouden kunnen geven, zijn:
Het is goed om anders te zijn, iedereen is uniek!
Het is goed om fouten te maken, daar leren we immers van.
Het is goed om negatieve emoties te uiten, als we leren waar en wanneer.
Het is goed om meer te willen, geduld en inspanning kunnen daar bij helpen.
Het is goed om NEE te zeggen, om zo je gevoelens en grenzen te bepalen; vergeet echter niet: PA en MA bepalen de regels, er zijn dus altijd consequenties als wij kiezen.
Als we willen dat onze kinderen leren hoe ze met hun gevoelens moeten om gaan, zullen we dat zelf ook moeten leren! Dus het begint bij onszelf, bovenstaande dingen zijn waar, maar geven we onszelf deze boodschappen? Geloven we werkelijk dat het goed is om bijvoorbeeld... fouten te maken? Als dat zo is dan zal ons gedrag daar ook naar zijn... en zullen we ook anderen daarin anders benaderen.
Er zijn ook 5 vaardigheden die wij kunnen aanleren als opvoeders, maar eigenlijk werkt dit in elke relatie.
Creëer samenwerking door directe positieve vragen te stellen
Verminder verzet door de communicatie te verbeteren
Vergroot de motivatie door te belonen
Bevestig leiderschap door te menen wat je zegt
Handhaaf balans door op een juiste manier controle over emoties te krijgen
Binnenkort zal ik workshops gaan houden over deze onderwerpen. Ik hoop dat ik zodoende kan bijdragen aan een betere en veilige basis voor onze kinderen, waardoor we ze kunnen sterken en ondersteunen in hun zelfvertrouwen in een tijd waar verwarring en onrust de boventoon heeft. Ik denk dat het leuk is om met een groep gedachten te kunnen wisselen over deze dingen. Ik heb zelf ook de cursus Opvoeden zo! en Effectief omgaan met kinderen gevolgd en vond vooral het delen van ervaringen heel waardevol.
1. Samenwerking creëer je door directe positieve vragen te stellen
Rhethorische vragen, uitleg, preken en gevoelsuitingen horen daar dus niet bij. Om heel veel redenen zijn we vaak niet direct, ik heb zelf gemerkt dat dit vaak komt omdat we het moeilijk vinden om te vragen, om iets wat we willen tot uiting te brengen op een positieve manier. En dat heeft beslist te maken met de bovenstaande positieve boodschappen die we onszelf vaak niet kunnen geven. Volgen jullie me nog? Lees het lijstje nog maar eens na, dan weet je vast wat ik bedoel! Als je jezelf aanleert vriendelijk en beleefd te vragen, waardoor je laat zien dat je je kind (of een ander) respecteert, hoef je niet bang te zijn, dat (1) je beiden verschillend bent; (2) jij of de ander fouten maakt; (3) er negatieve emoties ontstaan; (dat kan en mag gebeuren, als je maar weet hoe je daar mee om moet gaan); (4) je om meer vraagt; (5) de ander NEE kan zeggen. Dus... vraag gewoon... en ALSJEBLIEFT is nog altijd het beste toverwoord (samen met dankjewel)!
Dus:
Zou je alsjeblieft je kamer willen opruimen? (Vervang kunnen door willen!)
Zouden jullie alsjeblieft stil willen zijn? (i.p.v. Stop met dat lawaai!) Laten we gaan eten. Kom alsjeblieft aan tafel. (Dit is een verzoek i.p.v. het bevel: Kom aan tafel!) Laten we onthouden hoe belangrijk groente is. Wil je alsjeblieft je groente opeten? (i.p.v. Eet je groente op!)
Best moeilijk hoor, vooral voor vrouwen. Ikzelf merk dat ik mezelf vaak afvraag, waarom doet hij of zij dat nou niet uit zichzelf? Ben ik dan de enige die ogen heeft? Ik heb dat al zo vaak gevraagd... Maar door mijn ogen zie ik het nu eenmaal anders dan die ander. En het is goed dat we allemaal anders zijn toch? Dus gewoon toch maar vragen, zodoende geef je die ander even de kans om het van jouw kant, vanuit jouw ogen, te zien.
Als die vraag niet werkt, tja wat dan... doen we het maar weer zelf?
Een andere optie is even stil te staan bij die ander, even te kijken of je zijn/haar 'ogen' mag lenen. Proberen de ander te laten voelen, dat het voor jou prima is dat hij/zij een andere mening heeft, en dat je ook werkelijk geïnteresseerd bent in zijn/haar 'point of view'. Stephen Covey heeft het zo mooi over: eerst begrijpen, dan begrepen worden.
2. Verzet verminder je door de communicatie te verbeteren
De samenwerking die je zo graag wilt bereiken, stagneert vaak doordat we als mensen niet op dezelfde manier naar dingen kijken. Vaak veroorzaakt dat verzet, omdat we het gevoel hebben niet geaccepteerd te worden en/of niet begrepen. Daarom is luisteren zo'n enorm belangrijk onderdeel in goede communicatie. Luisteren is niet hetzelfde als het probleem proberen op te lossen! Als we dat doen zijn we alweer bezig met onze eigen optiek, hoe wij het zien, en hoe wij denken dat dat opgelost kan worden. De boodschap die we dan geven is dan eigenlijk: jij bent niet belangrijk. Dat klinkt misschien cru, maar echt luisteren is het willen zien zoals die ander het ziet en niet andersom! Het wil niet zeggen dat jij je mening dan maar moet aanpassen! Maar bevestig voor die ander dat zijn gevoel daar mag zijn, en dat je het wil begrijpen. Kinderen komen in verzet als ze zich niet 'gehoord' of 'gezien' voelen, het maakt ze boos, zij voelen dat ze het recht hebben er te mogen zijn zoals ze zijn (dat recht hebben we allemaal). Daarom is het belangrijk dat wij als ouders of begeleiders dat recht voor hen bevestigen. Dus kan je iets zeggen van: "Ik zie dat je er niet mee eens bent" of "Ik begrijp dat je daar helemaal geen zin in hebt". Het besef moet komen dat ook al hebben jullie beiden een andere mening, dat dat niet betekent dat die ander niet gerespecteerd kan worden.
Als ouder is het belangrijk dat we leiding en liefde geven aan onze kinderen. Als het kind voelt dat zijn gevoel wel een plaats mag hebben, maar dat dat niet betekent dat hij/zij dan maar zijn zin krijgt zal de boosheid meestal overgaan in teleurstelling of verdriet. Het is nu eenmaal jammer niet altijd datgene te krijgen wat we willen. Dat gevoel moeten we ook bevestigen en uitspreken, wij kennen dat immers ook zo goed!
Als het een heel 'hot item' is kan er een nog dieper gevoel naar boven komen: angst. Bang en ontmoedigd, (onmachtig?) omdat het nog niet de ervaring heeft dat het goed is om meer te willen, maar dat geduld en inspanning nodig zijn om dat te verkrijgen. Het beste medicijn voor deze angst is een bevestiging van jouw liefde ("ik hou zoveel van je!" en een dikke knuffel) en het kind helpen te vertrouwen dat jij voor hem/haar zorgt.
Als we bovenstaande negatieve emoties een plaats geven en de niveaus herkennen, begrijpen we niet alleen meer van onze kinderen, maar ook van onszelf.
3. Motivatie vergroten door te belonen
Het is goed dat we elkaar begrijpen, maar dat is niet altijd genoeg om tot actie over te gaan... en dat is wel nodig bij samenwerken! We zijn allemaal anders, dus als we begrip tonen is het van belang datgene te geven wat de ander nodig heeft. Dat is niet altijd hetzelfde als wat jezelf nodig zou hebben in dezelfde omstandigheden!!!!
Eigenlijk zijn er in principe 4 soorten "karakters": Gevoelige kinderen (mensen) hebben sterkere gevoelens, hebben meer diepgang en zijn meer serieus. Deze kinderen hebben empathie nodig en bevestiging van hun pijn en worstelingen, het helpt niet om deze kinderen op te vrolijken... Ze hebben het nodig om te weten dat ze niet alleen staan in hun worstelingen. Dat iedereen daar van tijd tot tijd door heen gaat. Ze moeten hun ellende gewoon even kwijt. Als ze zich gehoord voelen zullen ze opmonteren, je kan veel lachen en een hoop plezier beleven met hen omdat ze zo origineel zijn in hun uitingen. Actieve kinderen (mensen) hebben een sterke wil, nemen risico's en willen graag in het middelpunt staan. Deze kinderen hebben vooral leiding en structuur nodig. Veel erkenning voor hun successen en vergeving voor hun fouten! Zeg duidelijk wat je wilt, en vergeet niet dat ze hun verzet makkelijker loslaten door ze uit te nodigen jou te helpen, ze willen graag deel uit maken van het winnende team! Als je ze moet corrigeren doe dat dan onder vier ogen. Als actieve kinderen genoeg leiding en structuur krijgen, zodat ze zich competent of succesvol voelen in het bereiken van hun doelen, zullen ze meer gevoelig en bewust worden van de noden van anderen en bereid om te helpen. Spontane, impulsieve kinderen zijn intelligent, levendig, zij hebben meer stimulatie en vertrouwen nodig om de vele verschillende dingen te ontdekken, zij gaan van het een naar het ander, maar als ze leren zich te focussen, meer discipline en volledige toewijding te hebben in relaties of werk, zal het ontvankelijker worden. Als het spontane kind veel dingen kan en mag ontdekken, zal het iets vinden wat het werkelijk leuk vindt en meer geconcentreerd worden. Ontvankelijke kinderen zijn lief, goed gemanierd, luisteren goed en werken graag mee, maar houden niet van veranderingen! Zij hebben rituelen en ritme nodig. Ze willen graag weten wat er zal gaan gebeuren en wat er wordt verwacht. Deze kinderen doen mee door te observeren! Als er rekening gehouden wordt met deze behoeften, zal dit kind zich veilig genoeg voelen om risico's te nemen en nieuwe dingen uit te gaan proberen.
Als we anderen begrijpen, is het goed om anders te zijn!!!
Nu het verzet is verminderd, er een beter begrip en communicatie is, blijft er nog een belangrijk ding over, en dat is MOTIVATIE. Dat is de motor om te veranderen, toch? Waarom doen we iets wel of niet? Dat hangt af van onze motivatie, vaak is iets doen om een ander blij te maken niet genoeg. Er moet tenslotte een balans zijn in geven en ontvangen.
Het is belangrijk iets zelf te willen, we hebben niet voor niets een vrije keuze gekregen! Motivatie is daar dus een belangrijk onderdeel van. Een kind ziet de consequenties van zijn keuzes nog niet of niet helemaal, daarom is zelfmotivatie nog moeilijk, het ziet de uitkomst nog niet en heeft dus een aanmoediging nodig, een tussendoel. Dit kunnen we doen door te belonen. Dit moeten we niet verwarren met het kind maar zijn zin geven als het doet wat je zegt. Dan is het meer een soort omkopen (Wie koopt dan om, is de vraag). Ouders hebben, na eerst een heleboel geduld te hebben gehad, vaak de gewoonte om het verzet van het kind te doorbreken, door het te straffen of te dreigen met een straf. Daarmee leert een kind niet zijn vrije wil te gebruiken, het leermoment is weg en van motivatie is niets meer terug te vinden. Maar wat doe je dan? Jij als ouder ziet de consequenties wel, en je wil je kind behoeden voor pijn en/of verdriet, die volgen na "verkeerde" keuzes. Toch mag je je kind niet dwingen, als je wilt dat het zelf leert kiezen.
Gevoelens, of ze nu negatief (pijn, verdriet) of positief (geluk, plezier) zijn, helpen ons aanpassingen te maken. Leer kinderen hun harten te openen, leer ze te voelen wat goed is, wat liefde en vrede in hun hart brengt. Dankbaarheid en vertrouwen hebben in je kind hebben ook grote invloed!
De belofte van meer te krijgen inspireert iedereen tot samenwerking. Het is goed om meer te willen! Dat brengt ons op een hoger plan. En wat is meer waard dan meer tijd en aandacht... Als we van iemand houden is dat eigenlijk het belangrijkste toch? Onze kinderen houden van ons, en willen dat wij van hen houden. Liefde geven is tijd en aandacht geven, liefde voelen is tijd en aandacht krijgen, dat is toch ook zo voor volwassenen!?
Waar je je aandacht op zet dat groeit... dus zoek en focus je op de positieve dingen i.p.v. fouten te vinden. Fouten maken mag, ze zijn er om van te leren!!!
De beloning moet eigenlijk te maken hebben met het gedrag en is dan een natuurlijke consequentie van de samenwerking. Bijvoorbeeld: "Als je nu je jas aandoet, hebben we zo tijd om naar je tekeningen te kijken op school."
Om samenwerking te motiveren is de makkelijkste beloning: meer tijd met jou! Het geheim is te weten wat je kinderen heel graag willen en hen daarmee te belonen. Dezelfde dingen waarmee je ze eigenlijk zou willen straffen, door ze dat te ontnemen, kunnen heel goed als beloning worden gegeven!
4. Bevestig leiderschap door te menen wat je zegt
Als ouders kunnen we niet dwingen noch eisen, als we willen dat onze kinderen opgroeien tot zelfstandige volwassenen, die weten wat ze willen en voelen, die in staat zijn verstandige keuzes te maken en gelukkig te zijn met zichzelf en anderen. Als ouders hoeven we niet te intimideren, als we het kind vragen om samen te werken, weten wat het nodig heeft, en motiverend bezig zijn geweest. Toch kan het zijn dat dat niet genoeg is. Om moe van te worden he? Ok dan is het nu de tijd om duidelijk te stellen, wie de leiding heeft. Of geef je het op? Niet doen hoor, je bent nu al zo ver! Het enige wat je nu hoeft te doen is je leiderschap bevestigen. Doordat jij de ouder bent, en meer ervaring hebt opgedaan, ben jij de leider. Dat is een veilig gevoel. Als ouders hun negatieve emoties laten zien voelt het voor een kind niet veilig zijn eigen negatieve emoties te uiten of te voelen. In hun toewijding en liefde voelen kinderen zich verantwoordelijk voor het geluk van de ouder. Deze verantwoordelijkheid is veel te groot voor een kind, daarbij komt dat niemand verantwoordelijk is voor een andermans geluk. Geluk komt namelijk van binnenuit, geluk daar kies je zelf voor. Negatieve emoties zijn echter wel belangrijk om te uiten, daardoor worden ook wij bewust van wat we voelen. Net als kinderen moeten leren dat overal een juist moment voor is, kunnen wij als volwassenen daarin een voorbeeld zijn, door onze emoties later met een andere volwassene te bespreken.
Leiderschap bevestigen dus door: een duidelijk, positief commando (geen eis) steeds opnieuw herhalen. Dit doen zonder toon van emotie of stress is het meest effectief. Bijv. "Ik wil dat je nu aardig bent tegen je zusje" of "Ik wil dat je nu rustig bent" (i.p.v "Ik wil dat je nu je zusje niet meer slaat" / "Ik wil dat je nu stopt met zeuren" = neg. commando of "Stop met je zusje zo te slaan!" / "Stop met zeuren" = neg. eis)
Je hoeft in dit stadium niet uit te leggen, tijd voor overleg is nu (even) voorbij! Verzet is niet erg, gewoon rustig en kalm blijven herhalen wat je wilt. Je hoeft de regels of afspraken niet te herhalen, je hoeft geen redenen te geven; de tijd van onderhandeling is voorbij! Als je toch in de verleiding komt om te gaan discussiëren of te 'preken' verlies je de kracht van deze stap. Dit gebeurt ook als je boos wordt. Toch zal dit nog wel eens gebeuren... vergeet dan niet dat fouten maken mag. Als je je excuses later aanbiedt voor het feit dat je boos werd, geeft dat het kind de gelegenheid te vergeven. Dit is een belangrijk onderdeel in hun leven. Als ze leren dat ze kunnen vergeven, kunnen ze ook zichzelf vergeven als ze iets fout doen. Dit stelt ze later in staat verantwoordelijkheid te voelen zichzelf te corrigeren. Kinderen hebben geen perfecte ouders nodig, maar wel ouders die hun best doen en de verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen fouten.
Veel ouders waarderen de volgzaamheid van een kind niet als ze er meerdere bevelen voor hebben moeten geven. Toch moeten we hen altijd erkennen en waarderen als ze besluiten het goede te kiezen. Als je ze hun verzet niet verwijt, zullen ze zich niet blijven verzetten door tegen je bevelen in te gaan. Je kan ze bedanken voor hun medewerking en je waardering uitspreken door te erkennen dat ze geen zin hadden of moe waren. Doordat je rustig blijft herhalen wat je wilt, leert het kind dat je meent wat je zegt.
Niet het geven van meer aan je kinderen, zorgt dat ze verwend zijn, maar het toegeven, om confrontatie te vermijden.
Dus ga de confrontatie aan... laat zien dat je je van ze houdt, door te menen wat je zegt, hierdoor zullen kinderen zich veilig genoeg voelen om hun eigen emoties te ervaren (wat zich uit in verzet) zonder dat ze bang hoeven te zijn dat jij de controle verliest.
5. Handhaaf balans en controle over emoties... Time OUT
Als een kind vastzit in verzet en niet reageert op de vorige vier stappen voor het bereiken van medewerking, dan is het tijd voor stap 5.
Het is tijd voor een time-out. Dit geeft de gelegenheid om stoom af te blazen en een woedeaanval te krijgen. Kinderen moeten hun verzet tegen de onvermijdelijke grenzen en beperkingen van het leven kunnen voelen. Dit verzet helpt een kind een sterk zelfbesef te ontwikkelen. Verzet kunnen we pas loslaten als we de drie onderliggende emoties: woede, verdriet en angst kunnen voelen en loslaten. Alleen in een kamer zijn helpt een kind in feite al om zich hiervan bewust te worden. Eerst komt de woede en de frustratie doordat de grens is bereikt: je geeft een time-out! Hierdoor krijgt het de kans om te weigeren te doen wat jij wilt. Dan gaat er een knopje om en beginnen ze hun emoties te voelen, woede, verdriet, angst... Hierdoor gaan ze hun behoefte aan jouw liefde, begrip, steun en leiding ervaren, waardoor hun verlangen om mee te werken weer wordt geactiveerd.
Kinderen hebben liefde en steun nodig om te overleven, dus ze worden geboren met de bereidheid om mee te werken en te behagen, om die liefde te krijgen. Als je dit altijd als uitgangspunt neemt, wordt opvoeden heel anders. Kinderen komen uit de Hemel, ze zijn van ons afhankelijk, ze zijn ons toevertrouwd...
Vaak is een time-out ook nodig voor de ouder. Het kan de ouder opnieuw het gevoel geven "de touwtjes in handen te hebben", de leider te zijn. Dit is vaak juist wat het kind nodig heeft. Een gefrustreerde, veeleisende ouder kan een kind al gauw onhandelbaar maken. Grenzen stellen is moeilijk maar noodzakelijk. Verzet van je kind is moeilijk voor jou, maar noodzakelijk voor hem/haar. Als je het langdurig verzet van je kind begrijpt, zonder dat het je emotioneel raakt ben je heel ver! Wellicht heb je het geduld om je kind vast te houden totdat het door al de fases van emotie heen is en weer de behoefte voelt jouw liefdevolle leiding te aanvaarden. Dit doe je sowieso bij kinderen onder de 2 jaar. Maar naar gelang het temperament van je kind en dat van jou is er wellicht een voorkeur om beiden even door een deur gescheiden te zijn. Je mag de deur dichthouden (vaak is dit nodig!!!) en eventueel geruststellen. Het is OK om boos te zijn, het is OK om die boosheid te uiten!!! De time-out plek is daarvoor bedoeld en veilig genoeg. Het is de plek om negatieve emoties te voelen en te uiten! De benodigde tijd is gewoonlijk 1 minuut voor elk levensjaar.
Een van de voornaamste redenen waarom er in het Westen tegenwoordig zoveel geweld binnen het gezin voorkomt, is het gebrek aan emotionele beheersing. Volwassenen die hun zelfbeheersing verliezen en gewelddadig reageren, doen dit hoofdzakelijk omdat ze nooit geleerd hebben een time-out te nemen om hun negatieve emoties te voelen en los te laten. Zowel kinderen, tieners als volwassenen hebben dit nodig. Verstandige volwassenen weten wanneer ze een time-out moeten nemen, kinderen weten dit nog niet. Maar als kinderen hiermee worden opgevoed zullen ze vanaf 9 jaar automatisch time-outs nemen wanneer ze gespannen, negatief of tegendraads worden. Op deze leeftijd zijn kinderen in staat hun gevoelens te voelen en los te laten, dat betekent dat het kind de gelegenheid moet krijgen zijn zelfbeheersing te herwinnen. Jezelf leren beheersen zonder dat je je gevoelens moet onderdrukken, is een belangrijke vaardigheid.
Het vroegere gebruik van 1,2,3 is nog zo gek niet.... Als een kind zich verzet en niet op een bevel reageert is dat 1. Je kan een afspraak maken, een code verzinnen, hoe je dat aan je kind laat weten. Bij herhaaldelijk verzet is het 2 en bij 3 is het: time-out.
Een time-out is nooit een straf (of dreigement)! Het vervangt deze behoefte (van de ouder) juist. Waarom dan een time-out? Een goed antwoord is: Als we onze zelfbeheersing verliezen, hebben we een time-out nodig. Het is niet correct of nuttig om te zeggen dat het kind tijd nodig heeft om na te denken wat het fout heeft gedaan. Denken is niet noodzakelijk, maar de emoties voelen die bovenkomen wel. Dit zal automatisch zorgen voor de herwinning van zelfbeheersing en verlangen tot samenwerking. Als ouders zich bij de opvoeding van hun kinderen te veel op het onderscheid tussen goed en slecht concentreren, leren ze hun eigenlijk vooral zich schuldig te voelen. Een betere aanpak is om hen eenvoudig te vragen om specifiek gedrag en meer medewerking.
De vijf eerder genoemde vaardigheden activeren de bereidheid van kinderen om mee te werken. De stuwende kracht achter deze methoden worden gevormd door de vijf positieve boodschappen. Daarom werkt het!!!
"Het geeft niet dat je anders bent.... dit maakt juist dat je speciaal bent!" Zonder ons begrip en de aanvaarding dat iedereen anders is, kunnen kinderen niet het gevoel geliefd te zijn om wie ze zijn, ervaren. Dit hebben ze nodig om bereidwillig te zijn.
"Het geeft niet als je fouten maakt." Deze boodschap is essentieel voor kinderen om tevreden met zichzelf te zijn en gemotiveerd te blijven om hun ouders op een gezonde manier tevreden te stellen. Als fouten niet worden geaccepteerd, geven kinderen het op of geven ze zichzelf op.
"Het geeft niet als je negatieve gevoelens hebt. Het is veilig om te voelen wat je voelt." Dit bewustzijn is noodzakelijk voor kinderen om in contact te blijven met hun gezonde behoefte aan ouderlijke leiding en goedkeuring, die hun bereidheid tot behagen en meewerken activeert.
"Het geeft niet als je meer wilt." Met deze toestemming reageren kinderen al snel op beloningen, evenals de gelegenheid hun ouders te behagen. Kinderen die weten wat ze willen, zijn het gemakkelijkst te motiveren met de mogelijkheid van meer. Ze leren hierdoor ook voldoening uit te stellen als ze dat niet meteen kunnen krijgen.
"Het geeft niet als je nee zegt, maar onthoud dat papa en mama de baas zijn!" Kinderen moeten altijd de toestemming krijgen om zich te verzetten tegen samenwerking. Ze moeten verzet kunnen bieden om hun wensen en gevoelens duidelijk te maken aan zowel anderen als zichzelf. Deze boodschap versterkt hun wilskracht, die hun natuurlijke wil en wens om te behagen/mee te werken versterkt. Als je niet de mogelijkheid hebt om te kiezen, kan je ook niet bewust kiezen voor het goede!
Door kinderen de vrijheid te geven om hun ware zelf te ontdekken en tot uiting te brengen, bevorderen we de ontwikkeling van een sterk zelfbesef. Zodoende kunnen ze (1) hun unieke innerlijke potentieel en doel ontdekken, waarderen en ontwikkelen; (2) zichzelf corrigeren en van hun fouten leren; (3) omgaan met hun emoties waardoor ze zelfverzekerder, meelevender en behulpzamer worden; (4) weten waar ze recht op hebben; (5) een authentiek en positief zelfbeeld vormen... en is dat niet OPVOEDEN?
